Halluks Valgus (Bunyon)
Ayak başparmağının ikinci parmağa doğru eğilmesi ve iç yan kısmında ağrılı bir şişlik ortaya çıkmasıdır. Ailesel geçişi olmakla birlikte dar yüksek topuklu ayakkabı giyenlerde daha sık ve şiddetlidir. Kadınlarda daha sık görülür. Şişlik ve eğrilik artıkça ağrı ve yürüme güçlüğü artar. Uygun ayakkabı kullanımı, bunyon yastıkları, parmak arası makaralar ve ağrı kesiciler başlangıç tedavisidir. İleri olgularda ameliyat gereklidir
Halluks Rigidus
Halluks rigitus ayak başparmağında görülen kireçlenmedir (osteoartrit). Hastalarda yürüme, özellikle parmak üzerine çökme çok ağrılı ve şiş bir hale gelir. Eklem kıkırdağının tamamen kaybı ile yürüme sırasında yukarı doğru bükülemeyen bir parmak meydana gelir. Uygun ayakkabı, ağrı kesiciler ve buz veya sıcak soğuk uygulamalar başlangıç tedavisinde etkilidir. İleri vakalarda fazla kemik dokuların temizlenmesi (Çeliektomi), artrodez (eklem dondurma) ve artroplasti (eklem protezi) tercih edilebilecek ameliyat yöntemleridir.
Hammer toe Çekiç Parmak
Çekiç parmak ayak parmak eklemlerinin tabana doğru sertleşerek büküldüğü ve genellikle 2, 3 ve 4. parmakların etkilendiği tokmak benzeri bir deformitedir. Dengeli çalışarak parmakların düz olmasını sağlan parmak kaslarında çeşitli nedenlerden meydana gelen dengesizlik sonucu oluşur. Uygun ayakkabı, çeşitli ortezler, fizik tedavi veya cerrahi ile düzeltilir.
Clow toe (Pençe Parmak)
Pençe parmak ayak parmaklarında pençe tarzındaki deformiteye verilen isimidir. Sıklıkla yüksek topuk ve dar ayakkabı giyenlerde görülmekle birlikte, diyabet ve alkolizm nedeniyle ayak parmaklarında ki sinirlerde oluşan hasar kas imbalansına yol açarak pençe parmak ile sonuçlanabilir. Pençe parmak, ayakkabı içinde bası nedeniyle sık ağrılı nasırlara yol açar. Ortezler, uygun ayakkabı fizik tedavi ve cerrahi tedavi yöntemleridir.
Nasırlar
Nasır, cildin kalınlaşması, büyümesi ve kuruması ile giden yumuşak veya sert ağrılı bir rahatsızlıktır. Sıklıkla başparmak ve küçük parmaklarda sert nasır görülürken, parmak aralarında yumuşak nasırlar görülür. Dar, yüksek topuklu veya düz taban ayakkabı kullanımı ve ayak deformiteleri nedeniyle oluşurlar. Nasır üzerindeki basıncı azaltacak pedler, ilaçlar ve cerrahi olarak tedavi edilirler.
Topuk Ağrısı
Topuk, kalkaneus kemiği ve plantar fasia isimli bağdan oluşur. Plantar facia, topuk ile ayak önü kemiklerini arasında uzanan ve kemikleri birbirine bağlayan yumuşak dokudur.
Topuk altında ağrı
Yumuşak doku travması (Çürük) topuk ki yüksekten atlama ile topuktaki yağ tabakasının zedelenmesi ve kan toplaması ile olur. Dıştan morarma olmayabilir. Dinlenme ve buz uygulama ile geçer.
Plantar fasia Enfeksiyonu (Plantar fasit) diye isimlendirilir. Kilo, uzun süre ayakta kalış ve uygun olmayan ayakkabı sebepleridir. Topuk önüne yayılan ağrı, sabah kalkarken şiddetli ve yanma, batma ile karakterizedir. Uygun ayakkabı, topuk yastığı, özel egzersizler, dinlenme, buzlu su ve ilaç ile tedavi edilir.
Topuk Dikeni (kalkaneal spur veya epin kalkanei) plantar fasia ile kalkaneusun birleşim yerinede kalsiyum iyonlarının çökmesi ile oluşur. Özellikle sabahları ilk adımlarda topukta şiddetli ağrı olur. Tedavisi uygun ayakkabı seçimi, topuk yastığı, dinlenme, ağrı kesiciler ve lokal enjeksiyonlardır.
Topuk Arkasında ağrı
Kalkaneus kemiğinin arkasına aşil tendonu tutunur ve buradaki ağrı aşil enfeksiyonu ile olur ki buna aşil tendinit denir. Bir başka sebep retrokalkaneal bursittir. Genellikle çok koşma, düztaban ayakkabı ile uzun süre ayakta kalma yaygın sebepler arasındadır.
Cilt ödemli ve zamanla şişer, kızarır ve ağrılı bir hale gelir. Topuk arkasında yanma ve yumru gibi şişlik oluşur. Ayakkabı giyme sıkıntılı hale gelir. Uygun ayakkabı seçimi, istirahat, ağrı kesiciler, germe egzersizleri, lokal enjeksiyonlar ve ileri olgularda cerrahidir.
Tırnak batması
Tırnağın normal çıkış yönünden saparak etrafındaki deri dokusu içine gömülmesi sonucu ortaya çıkan bir durumdur. Şiddetli ağrı ve tırnak yatağında enfeksiyonla karakterizedir. Uygun olmayan dar ayakkabıların giyilmesi, yanlış tırnak kesimi tırnak batmasının en sık nedenleridir.
Tedavi enfeksiyon için antibiyotikler ve cerrahi olarak tırnak yatağındaki sorunun düzeltilmesidir.
Düztabanlık (Taban düşüklüğü)
Ayak tabanında iç kavisin olmayışı veya yetersiz oluşu düztabanlık olarak adlandırılır. Doğuştan meydana gelebileceği gibi yetişkinlerde de ortaya çıkabilir. Hastada erken yorulma, ayaklarda ağrı, içe basma, dizlerin birbirine çarpması ve bel ağrısı gibi çeşitli sağlık sorunlarına neden olur. Esnek ve rigit (sert) olarak iki türdür. Esnek düztabanlıkta, ayak boştayken kavisi görünür, ancak yere basıldığında tabanının düzleşmesi söz konusudur. Rigit düztabanlıkta ise, ayak boştayken de yerdeyken de herhangi bir kavis görülemez. Problem ayaktaki kemikler arasındaki uyumun bozulmasıdır.
Ayak kavisini oluşturan dokular 5 yaşından sonra belirginleşir ve kuvvetlenir. Yani 5 yaş altı bir çocuğa düztaban teşhisi konamaz. Ayak kavisini oluşturan dokuların gelişimini tamamlaması ve kuvvetlenmesi 9-10 yaşına kadar devam eder.
Düz taban olanlar ayak kavsinin kaybı, içe basma, çabuk yorulma, bacak ön yüzde ağrı şikayetleri ile doktora başvurur. Tedavisi uygun ayakkabı, tabanlık ve cerrahidir.
Diyabetik Ayak
Şeker hastalığı periferik nöropati adı verilen sinir hasarına, anjiopati adı verilen damar hasarına ve immun sistem (bağışıklık sistemi) fonksiyonlarının bozulmasına yol açar. Uzun süreli şeker hastalarında ayaklarını hissetmedikleri, ağrı duymadıkları için ufak travmalarla fark edilmeyen yaralar oluşur. Kan akımı az olduğundan ve bağışıklık sistemi çalışmadığından bu yaralar iyileşemez ve enfekte olurlar. Bu süreç ayakta ve bacaklarda kangren oluşumu ile çeşitli seviyelerden ampütasyona kadar ilerleyebilir. Dar ve sert ayakkabılar, haluks valgus, bunyon, çekiç parmak ve düztabanlık gibi yapısal bozuklukların olması, uzun süre ayakta kalma, travma ile ayak yaralanmaları, tırnaklarda mantar enfeksiyonu ve tırnak batması, ayakta yara açılmasının başlıca risk faktörleridir.
Tedavide en önemli yaklaşım önleyici tedbirlerdir. (Uygun ayakkabı ve çorap, tırnak bakımı, kazalardan kaçınma, ayağın düzenli kontrolü ve en önemlisi kan şeker düzeyinin kontrol altında tutulmasıdır) Bunlara rağmen yara geliştiyse düzenli bir şekilde doktor tarafından yara bakımı ve takibi yapılmalıdır (debridman, antibiotik tedavisi, lokal bakım, hiperbarik oksijen, bölgesel ozon vs). Sonuç olarak diyabetik ayak önlem alınmaz ve erken tedavi edilmezse gangren ve ampütasyonla sonuçlanmaktadır