7a-Tendinit
Tendonlar kasların ucunda bulunan kemiklere yapışan ve kas tarafından oluşturulan hareketi ileten bantlardır. Herhangi bir tendonun aşırı kullanılması ve aşırı yüklenmesi sonucunda tendinit adı verilen enflamasyon (yangı) meydana gelebilir. Belirli bir hareket ile o hareketi oluşturan tendon üzerinde, kemiğe yapıştığı yerde ve hareketi oluşturan kasta ağrı tipik bulgusudur. Tedavisi hareketin kısıtlanması ve ağrı kesicilerdir. İleri vakalarda lokal enjeksiyonlarda gerekebilir.
7b-Bursit
Bursalar (bursae), eklem etrafında veya cilt, tendon ve kasların kemik çıkıntılar üzerinde hareket etmesi gereken yerde bulunan içi az miktarda sıvı dolu keseciklerdir. Görevleri, basıncın ve sürtünmenin meydana getireceği hasarları önlemektir. Her insan vücudunda 140’dan fazla bursa mevcuttur. Akut veya kronik travma, enfeksiyonlar ve enflamatuar (gut hastalığı, romatoid artrit vs.) durumlarda bu kesecikler şişer (kan veya sıvı ile dolar). Dirsekte (olekranon bursit), dizde (prepatellar, infrapatellar vs), omuzda (subakromial, subscapular vs) ve kalçada (trokanterik, subgluteal vs) sık görülürler. Tedavisi iğne ile boşaltma, kesenin içine ilaç uygulaması veya cerrahi olarak kesenin çıkarılmasıdır.
7c-Ayak / ayak bileği
7c-i-Ayak bileği burkulması çok sık görülür. Sıklıkla sportif aktiviteler sırasında meydana gelir. Ligamentler (bağ) ayak bileği eklemindeki kemiklerin birbirine tutunmasını sağlar. Özellikle kıvrılma, dönme ve yuvarlama hareketlerinde ayak bileğinin stabilitesini korurlar. Ayak bileği normal sınırların üzerinde burkularak gerildiği zaman ligamentlerde zedelenme meydana gelir. Aşırı burkulmalarda ise yırtılma meydana gelir. Hastada ayak bileğinde ağrı, şişlik ve morarma vardır. 4- 6 haftayı bulan hareket kısıtlaması, ateller, ağrı kesiciler bandajlama gibi tedavilerle sıklıkla tam iyileşme sağlanır.
7c-ii-Aşil tendon kopması: Aşil tendonu, baldır adalelerini topuk kemiğine bağlayan kalın bir bantdır. Aşil Kopması, tendon kopmaları içerisinde en önemli tendon yaralanmasıdır. Özellikle orta yaştaki erkeklerde, futbol ve basketbol sırasında ani zorlama sırasında oluşur. Aniden, bıçak saplanır gibi ağrı veya alt bacakta bir şeyin koptuğunu hissi en tipik bulgudur. Parmak ucunda yükselen kişinin aniden topuğu yere değer, yürüyemez, adım atmak isterse topuğun hemen biraz yukarısı ağrır. Alçı veya ameliyat ile tedavi edilir.
7d-Omuz
7d-i-Rotator Manşet Yırtığı
Omuz üç kemikten oluşur; humerus (kol), skapula (kürek) ve klavikula (köprücük) kemikleridir. Humerusa ait olan topuz, skapulaya ait olan soket ile omuz eklemini oluşturur.
Bu eklemin etrafını ise rotator manşet dediğimiz kasların tendonları sarar. Rotator manşet ise 4 ana kasdan oluşur. Bu kaslar kolun yukarı kalkmasını ve rotasyonunun sağlar. Rotator kılıf (manşet) yırtıkları erişkinlerde çok yaygın olarak görülen bir omuz problemidir. Doğrudan kolun üzerine düşme veya ağır bir şeyler kaldırma sonucu ani olarak yırtılabileceği (akut yırtık) gibi zamanla rotator tendonlarının incelmesi ve yıpranarak yırtılmasıda (dejeneratif yırtık) mümkündür. Hastalar, gece ve dinlenmede geçmeyen omuz ağrısı, kolu yukarı kaldırma ve döndürmede ağrı ve kuvvetsizlik ve omuzda sürtünme sesinden şikâyetçidir. Uzun süreli hastalıkta donuk omuz (frozen shoulder) görülebilir. Tedavisi dinlenme, hareket kısıtlaması, ağrı kesici ilaçlar, fizik tedavi, lokal enjeksiyonlar (steroid, PRP vs.) ve son olarak cerrahidir.
7d-ii-İmpingment (Sıkışma): Omuz ve kolumuzu yukarı kaldırdığımızda akromion ve rotator manşet arasındaki boşluk daralmış olur. Bu durumda akromion rotator manşette tahriş yaparak ağrıya sebep olur. Bu duruma omuz sıkışma sendromu denir, tedavi edilmediğinde rotator manşet yırtıklarına yol açabilir.
7e-Dirsek
7e-i-Lateral epikondilit Tenisçi dirseği olarak da bilinen lateral epikondilit, dirseğin dış tarafa bakan çıkıntılı bölgesinde (lateral epikondil) ağrı ile karakterize bir problemdir. El bileğimizi yukarı doğru (avuç içinin aksi yönüne) kaldırmak ile görevli kaslarımız olan ekstensor kasların dirseğe yapıştığı bu çıkıntılı bölgede hasarlanması ile ortaya çıkar. Ekstensor kasların gerili durumda iken zorlayan, yineleyici geniş kavrama hareketleri sonrasında veya bu bölgeye direkt travma sonrasında oluşabilir. Lateral epikondil üzerine dokunmakla hassasiyet ve ağrı vardır. El ile cisimleri kavrama sırasında el bileğini büktüren hareketlerde ağrı artar. Başlangıç tedavisi ağrıyı oluşturan hareketlerin kısıtlanması, ağrı kesiciler ve bu rahatsızlık için geliştirilmiş bandajların (epikondilit bandajı) kullanılmasıdır. Lokal enjeksiyonlar (steroid ve PRP) uygulanabilir. Çok nadiren cerrahi müdahale gerekli olur.
7e-ii-Medial epikondilit (golfçu dirseği): tenisçi dirseğinin zıttıdır denebilir. Problem dirseğin iç tarfındaki fleksör tendonların yapıştığı noktadadır. Şikâyetler ve tedavisi benzerdir.
7f-Diz
Diz eklemi üç kemikten oluşur: Uyluk kemiği (femur), kaval kemiği (tibia) ve diz kapağı (patella). Bu kemikleri birbirine bağlayan dört ana bağ vardır. Bunlar diz ekleminin bir arada durmasını ve stabil kalmasını sağlamaktadır. Bu bağlar, ön çapraz bağ (anterior cruciate ligament), arka çapraz bağ (posterior cruciate ligament), dizin iç yan bağı (medial kollateral ligaman) ve dizin dış yan bağıdır (lateral kollateral ligaman). Uyluk ile Kaval kemikleri arasında şok emici vazifeleri olan iki adet yarımay şeklinde kıkırdak yapılı menisküs isimli yapılar vardır. Menisküsler sert ve lastiksi yapıdadırlar.
Dize direk travma, yüksekten atlama, düşme, diz dönmesi, hızlı koşarken ani dönüşler, diz üzerine düşme gibi durumlarda, dizi oluşturan yapılarda hasar ve yırtıklar meydana gelebilir. Uzun süreli diz üzerine çömelerek yapılan işlerde de yaralanma olabilir. Gene ileri yaşta dizinde hâlihazırda kireçlenme (osteoartrit) olan kişilerde sandalyede otururken kalkma, arabadan inme gibi çok hafif travmalarda bile diz bağ ve menisküs yaralanması görülür.
Diz yaralanmalarında, ağrı, şişlik, dizi hareket ettirememe, aksama, dizde atlama hissi, güvensizlik hissi, kilitlenme, boşalma, eklem hattında hassasiyet, yürürken ve yük verirken ağrı ve huzursuzluk gibi belirtiler olabilir.
Akut yaralanmalarda dinlenme, buz uygulaması, bandajlama ve dizi yüksekte tutma ilk yapılması gerekenlerdir.
Doktor tarafından hastalar muayene edilerek yaralanmanın yeri ve şiddeti saptanabilir. Gene ihtiyaç halinde istenecek görüntüleme yöntemleri (MR vs) ile tanı kesinleştirilir.
Akut tedaviden sonra doktor tarafından ağrı kesiciler, dizlik, yürümeye yardımcı cihazlar ve aktivite kısıtlaması veya hayat tarzında değişiklik önerilebilir. Fizik tedavi tüm diz yaralanmalarında ve tüm diz ameliyatlarından sonra önerilir. Dizi enjeksiyonlar (PRP, CGF vs) seçilmiş vakalarda denenebilir. Bu yöntemlerle iyileşme sağlanamayan veya yaralanmanın boyutu nedeni ile başarı beklenmeyen vakalarda kapalı (artroskopi) veya açık ameliyat yapılır.