El Yaralanmaları ve Hastalıkları

Kesici ve künt travmalarla ellerde kırık çıkık dışında, tendon damar bağ ve sinir yaralanması oluşabilir. Cerrahi olarak düzeltilmesi gerekir. El yaralanmalarında ve hastalıklarında cerrahi girişimler sıklıkla lokal (bölgesel) anestezi ile yapılabilir.
5a-Mallet finger: çekiç parmak olarak adlandırılan ve parmağın uç kısmının aşağıya doğru düşüp düzeltilememesi durumudur. Parmağın en uç eklemine olan darbeler sonucu meydana gelir. Ekstansör tendonun (parmağı açan, düzleştiren tendon) hasarından kaynaklanır. Kişi parmağını kendi başına düzleştiremez, ancak diğer eli ile veya muayene eden doktor tarafından parmak düz pozisyona getirilebilir. Atel ile tedavi edilebilir.
5b-Duputyren kontraktürü avuç iç derisinin hemen altında yer alan ve altından geçen tendon sinir ve damar yapıları için koruma görevi üstlenen yapının (fasya) anormal kalınlaşması ile meydana gelen bir durumdur. Fasya kalınlaşması avuç içinden başlayıp parmaklara doğru uzanır. Avuç içinde ağrısız şişlikler (nodül) parmaklara doğru ileryen kordonlar hissedilir. Hastalığın ileri dönemlerinde parmaklarda avuç içine doğru bükülmeler ortaya çıkar. Genellikle 40 yaş üzeri erkeklerde rastlanır. Şeker hastalarında sıktır. Orta ve küçük parmak en sık etkilenen parmaklar olmakla birlikte tüm parmaklarda olabilir. Başlangıç safhasındaki hastalarda nodüllerin üzerinden steroid enjeksiyonu hastalığın ilerleme hızı azaltabilir. İlerlemiş vakalarda tedavi cerrahidir.
5c-Dequervain hastalığı: Başparmağı yukarı kaldıran ve diğer parmaklardan uzaklaştıran tendonlarımız el bileğinde başparmağın tabanına yakın bölgede altından geçtiği tünelde sıkışmasıdır. Sıklıkla zorlayıcı ve tekrarlayıcı hareketler sonrasında görülür. El bileğinin başparmak tarafında görülen ağrı en tipik belirtidir. Ağrı çoğunlukla aşağıda başparmağa, yukarıda ön kola doğru yayılım gösterir. Başparmağın da kullanıldığı güçlü kavrama ve el bileğini döndürme hareketlerinde ağrı artar.  El bileğinin ağrı olan bölgesinde şişlik de görülebilir. Erken dönem tedavisinde, splintler (bileklikler) kullanarak el ve parmak hareketi kısıtlanması, ağrı kesiciler kullanılır. İyileşme sağlanmayan vakalarda lokal enjeksiyon ve cerrahi düşünülür.
5d-Tetik parmak (stenozan tenosinovit trigger finger, trigger thumb) elde parmakların bükülmesini sağlayan tendonların ve onların belli noktalarda altından geçtikleri köprülerin (pulley) rahatsızlığıdır. Parmağın tabanında mevcut olan pulleyin kalınlaşması, bazen de tendon kılıfında meydana gelen şişliklerden dolayı parmağın hareketleri sırasında takılma ve ağrı olur. Bazen tam takılma ve parmak kilitlenmeleri oluşabilir. Başlangıç tedavisi, ağrı kesiciler ve atel kullanımıdır. Bölgeye steroid enjeksiyonu semptomların azalmasına yardımcı olabilir. Uzun süren ve medikal tedavi ile yanıt alınamayan olgularda sıkışmaya neden olan pulleyin küçük bir kesi ile lokal anestezi altında cerrahi olarak gevşetilmesi tam tedavi sağlar.
5e-Birinci CMC artroz: Başparmağın tabanında, başparmağın kendi ekseni etrafında dönmesini, çimdik hareketini ve diğer parmakların desteklenmesini sağlayan eklemde (karpometakarpal) meydana gelen artrozdur (kireçlenme). 40 yaş üstü kadınlarda daha sık görülür. Başparmak tabanında hassasiyet, şişme, çıkığı andıran büyümüş eklem görüntüsü, , parmağın kullanılması ile ağrı ve kuvvet kaybı hareket kısıtlılığı izlenir. Atel, ilaçlar, lokal enjeksiyon ve ameliyat ile tedavi edilir.
5f-Ganglion: Eklem kapsülü, tendon veya tendon kılıfı üzerinden çıkan içi jel kıvamında bir sıvı ile dolu kistik yapıdaki iyi huylu kitlelerdir. Eklem sıvısının fıtıklaşan kapsülün içine girip çıkması nedeni ile şişliğin sertliği ve büyüklüğü günden güne değişiklikler gösterebilir. Ganglion el bileğinin sırtında, el bileğinin iç yüzünde, avuç içinin parmaklara yakın kısmında ve parmakların en uç eklemleri hizasında, hatta ayakta oluşabilir. Kesin nedeni bilinmemekle birlikte tekrarlayan küçük travmalar sonrası oluşabilir. Takip sıklıkla yeterliyken, kist ağrılı ise; hareketlerde kısıtlılık yaratıyorsa ve hasta estetik olarak kötü görünümünden rahatsızsa cerrahi olarak çıkarılır.
5g-Glomus tümorü: Tırnak yatağı altında yer alan iyi huylu bir kitledir. Tırnak altında ve parmak ucunda tekrarlayan ağrı, dokunma sırasında elektrik çarpması veya hassasiyet, soğukta artan ağrı, tırnakta şekil bozukluğu , bazen tırnak altında mavi - mor bir nodül varlığı görülebilir. Tedavisi cerrahidir.
5h-Doğumsal el hastalıkları:
5h-i-Polidaktili: parmak sayısının bir elde beşin üzerinde olmasıdır.sıklıkla çift tarflıdır. Cerrahi olarak düzeltilmelidir. Ayaklarda da çok parmaklılık görülebilir.
5h-ii-Sindaktili (yapışık parmak) iki veya daha fazla parmağın birbirine yapışık olması durumudur. Vakların yarısında her iki elde birden olabilir. %10 - %40 oranında kalıtsal olabilir. En sık orta parmak ile yüzük parmak arasında olur. Sindaktili, çocuğu hem estetik, hem fonksiyonel hem de gelişimsel açıdan etkileyen bir anomalidir.
Tedavisi sıklıkla cerrahidir. Ameliyat 1 yaşından sonra okula başlamadan önce yapılmalıdır.
5h-iii-Konjenital tetik parmak: sıklıkla doğuşta var olmasına rağmen bir yaş civarında fark edilir. Genelde baş parmakları tutar ve erişkin tetik parmaktan farklı olarak kilitlenme daha sıktır. Cerrahi olarak tedavi edilir.